สรุปสั้น ๆ: บ้านในกรุงเทพฯ ที่ติดโซล่าเซลล์ 5 กิโลวัตต์ แล้วได้เงินอุดหนุน 50,000 บาท จะเหลือเงินลงทุนเองราว 90,000 บาท และประหยัดค่าไฟได้ราว 1,700–2,200 บาทต่อเดือน ถ้าคิดตามสมมติฐานในบทความนี้ จะคืนทุนในราว 3.4–4.4 ปี ส่วนบ้านที่ไม่ได้เงินอุดหนุนจะคืนทุนราว 5.4–6.9 ปี ปัจจัยที่ทำให้ตัวเลขต่างกันมากที่สุดคือสัดส่วนไฟที่ใช้เองตอนกลางวัน
ตัวเลขทั้งหมดในบทความนี้เป็นค่าประมาณที่ DIYSOLARCELL คำนวณจากแหล่งข้อมูลที่ระบุไว้ท้ายบทความ ไม่ใช่ตัวเลขที่รัฐหรือการไฟฟ้ารับรอง บ้านแต่ละหลังจะได้ผลต่างกันตามการใช้ไฟ ทิศหลังคา และราคาที่ผู้ติดตั้งเสนอ
ทวนเงื่อนไขโครงการที่ใช้คำนวณ
- เงินอุดหนุน: 50,000 บาทต่อราย จำกัด 1,000,000 ราย หรือจนกว่าวงเงินจะหมด
- ขนาดระบบที่ได้รับอุดหนุน: 5–10 กิโลวัตต์ต่อ 1 มิเตอร์ และต้องติดตั้งโดยการไฟฟ้าหรือผู้รับจ้างที่ขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้า
- ขายไฟส่วนเกิน: 2.20 บาทต่อหน่วย เสนอขายได้ไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์ ล่าสุด กพช. มีมติขยายระยะสัญญาจาก 10 ปีเป็น 20 ปี โดยให้ กกพ. ไปออกหลักเกณฑ์ ควรตรวจสัญญาจริงก่อนเซ็น
- ราคาระบบ: ข่าวรายงานแพ็กเกจมาตรฐานราว 140,000 บาท และบางแหล่งยกตัวอย่างระบบ 5 กิโลวัตต์ที่ 150,000 บาท บทความนี้ใช้ 140,000 บาท จึงเหลือจ่ายเองราว 90,000 บาท
- สินเชื่อ: มีรายงานว่าธนาคารออมสิน ธอส. และ ธ.ก.ส. คิดดอกเบี้ยราว 2.5% ต่อปี ผ่อนได้ราว 7 ปี
คำนวณเองได้ใน 4 ขั้น
- ระบบผลิตไฟได้ปีละเท่าไร: ใช้เครื่องมือ PVGIS ของสหภาพยุโรป จำลองแผงหันทิศใต้ เอียง 15 องศา และคิดการสูญเสียในระบบ 14% แผง 1 กิโลวัตต์ในกรุงเทพฯ ผลิตได้ราว 1,468 หน่วยต่อปี (เฉลี่ยวันละ 4 หน่วย) ระบบ 5 กิโลวัตต์จึงผลิตได้ราว 7,338 หน่วยในปีแรก หรือเดือนละราว 611 หน่วย
- ค่าไฟที่ประหยัดได้ต่อหน่วย: กกพ. กำหนดค่าไฟเฉลี่ยงวด ก.ย.–ธ.ค. 2569 ที่ 3.95 บาทต่อหน่วย ยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม เมื่อรวม VAT 7% จะเป็นราว 4.23 บาทต่อหน่วย
- แบ่งไฟเป็นส่วนที่ใช้เองกับส่วนที่ขาย: ไฟที่ใช้เองตอนกลางวันมีค่าเท่าค่าไฟที่ไม่ต้องจ่าย คือราว 4.23 บาท ส่วนไฟที่เหลือขายได้ 2.20 บาท
- หารเงินลงทุนด้วยเงินที่ประหยัดได้ต่อปี: ได้จำนวนปีที่คืนทุน บทความนี้คิดให้แผงเสื่อมปีละ 0.7% ด้วย
ผลผลิตไฟต่อแผง 1 กิโลวัตต์ในเมืองอื่น (PVGIS, หน่วยต่อปี)
| เมือง | หน่วยต่อปี | เฉลี่ยต่อวัน |
|---|---|---|
| กรุงเทพฯ | 1,468 | 4.0 |
| นครราชสีมา | 1,437 | 3.9 |
| หาดใหญ่ | 1,433 | 3.9 |
| เชียงใหม่ | 1,368 | 3.7 |
ผลคำนวณระบบ 5 กิโลวัตต์ในกรุงเทพฯ
| ใช้ไฟเองตอนกลางวัน | ค่าเฉลี่ยต่อหน่วย | ประหยัดปีแรก | ประหยัดต่อเดือน | คืนทุน (มีเงินอุดหนุน) | คืนทุน (ไม่มีเงินอุดหนุน) |
|---|---|---|---|---|---|
| 30% | 2.81 บาท | 20,604 บาท | 1,717 บาท | 4.4 ปี | 6.9 ปี |
| 50% | 3.21 บาท | 23,579 บาท | 1,965 บาท | 3.9 ปี | 6.0 ปี |
| 70% | 3.62 บาท | 26,553 บาท | 2,213 บาท | 3.4 ปี | 5.4 ปี |
ใน 20 ปี เงินที่ประหยัดได้สะสมราว 386,000–497,000 บาท เทียบกับเงินลงทุนเอง 90,000 บาท ตัวเลขนี้ยังไม่หักค่าบำรุงรักษาหรือค่าเปลี่ยนอุปกรณ์
ถ้ากู้เงินมาติดตั้ง ผ่อนไหวไหม
ถ้ากู้ 90,000 บาท ดอกเบี้ย 2.5% ต่อปี ผ่อน 7 ปี ค่างวดจะอยู่ราว 1,169 บาทต่อเดือน รวมดอกเบี้ยตลอดสัญญาราว 8,200 บาท ค่างวดนี้ต่ำกว่าเงินที่ประหยัดได้ต่อเดือนในทุกกรณีในตาราง แม้บ้านที่ใช้ไฟเองตอนกลางวันเพียง 30% ก็ยังเหลือเงินราว 550 บาทต่อเดือนหลังหักค่างวด
อะไรทำให้คืนทุนเร็วหรือช้ากว่านี้
- การใช้ไฟตอนกลางวัน: สำคัญที่สุด บ้านที่มีคนอยู่ เปิดแอร์ หรือใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าช่วงมีแดด คืนทุนเร็วกว่าบ้านที่ไม่มีคนอยู่ตอนกลางวัน เพราะไฟที่ใช้เองมีค่ามากกว่าไฟที่ขาย
- ทิศหลังคาและเงาบัง: ตัวเลขข้างบนคิดจากแผงหันทิศใต้และไม่มีเงา อ่านเพิ่มที่ติดแผงโซล่าเซลล์หันทิศไหน เอียงกี่องศา
- การเสื่อมของแผง: บทความนี้คิด 0.7% ต่อปี อ่านเพิ่มที่แผงโซล่าเซลล์เสื่อมปีละเท่าไร
- ค่าไฟในอนาคต: บทความนี้คิดค่าไฟคงที่ตลอดอายุระบบ ถ้าค่าไฟขึ้น จะคืนทุนเร็วขึ้น ถ้าค่าไฟลง จะช้าลง
- ค่าใช้จ่ายที่ไม่ได้รวม: ค่าล้างแผง ค่าซ่อม และค่าเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์เมื่อหมดอายุ ควรถามผู้ติดตั้งว่ารับประกันอะไรบ้างและกี่ปี
- ระบบใหญ่กว่า 5 กิโลวัตต์: ขายไฟคืนได้ไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์ ระบบใหญ่ขึ้นจึงคุ้มเมื่อบ้านใช้ไฟเองตอนกลางวันมากพอ
เช็กลิสต์ก่อนเซ็นสัญญา
- ☐ ดูบิลค่าไฟย้อนหลัง 12 เดือน และประเมินว่าใช้ไฟตอนกลางวันมากแค่ไหน
- ☐ ขอใบเสนอราคาอย่างน้อย 2–3 ราย จากผู้รับจ้างที่ขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้า
- ☐ ขอให้ผู้ติดตั้งประเมินหน่วยไฟที่ผลิตได้ต่อปี แล้วเทียบกับตัวเลขในบทความนี้
- ☐ ตรวจเงื่อนไขสัญญาขายไฟ ทั้งอัตรา ระยะเวลา และวันที่เริ่ม
- ☐ เทียบค่างวดสินเชื่อกับเงินที่คาดว่าจะประหยัดได้ต่อเดือน
- ☐ เก็บใบกำกับภาษีและเอกสารรับประกันไว้ให้ครบ ใบกำกับภาษีต้องลงวันที่ตั้งแต่วันเปิดลงทะเบียน
แหล่งอ้างอิง
- การไฟฟ้านครหลวง: เว็บไซต์ลงทะเบียนโครงการโซลาร์ภาคประชาชน
- InfoQuest: กพช. ขยายโซลาร์ภาคประชาชน รับซื้อ 2.20 บาท นาน 20 ปี (18 ก.ย. 2569)
- Thai PBS: กกพ. ตรึงค่าไฟงวด ก.ย.–ธ.ค. 2569 ที่ 3.95 บาท (23 ก.ค. 2569)
- กรุงเทพธุรกิจ: เงื่อนไขและแพ็กเกจมาตรฐาน 140,000 บาท
- ฐานเศรษฐกิจ: ตัวอย่างค่าติดตั้งระบบ 5 กิโลวัตต์ (26 ต.ค. 2569)
- ไทยรัฐ: เงื่อนไขสินเชื่อ 2.5% ผ่อน 7 ปี (28 ต.ค. 2569)
- PVGIS (European Commission JRC): จำลองผลผลิตไฟฟ้าตามพิกัด
- ตารางและกราฟคำนวณโดย DIYSOLARCELL จากข้อมูลข้างต้น